Select Page

“Kind ziek? Dan wordt de moeder gebeld.”

“Kind ziek? Dan wordt de moeder gebeld.”

Hoogleraar Belle Derks (38) doet onderzoek naar stereotypen. “Ik wil laten zien dat niet iedereen gelijke kansen heeft, ook al denken we dat graag.” In een raadsel die Derks regelmatig aan sociale- en organisatiepsychologiestudenten voorlegt, komt die stereotypering vaak duidelijk naar voren:
Een man en zijn zoon krijgen een auto-ongeluk. De man overlijdt, zijn zoon wordt naar de eerste hulp gebracht. Daar roept de chirurg uit: “Maar dit is mijn zoon!” Wie is deze arts?
Vaak is het antwoord dan dat het om een homostel gaat, of geven de studenten andere verklaringen waardoor de arts tóch een man is. De minderheid raadt dat deze arts de moeder is van de jongen.

Al vanaf haar promotie in 2007 onderzoekt Derks sociale ongelijkheid. Sinds ruim twee jaar richt dat onderzoek zich op seksestereotyperingen en hoe die hardnekkige ideeën de carrières van mannen en vrouwen beïnvloeden.

Veelvoorkomende stereotypen
Derks: “We benadrukken zowel thuis als op het werk constant dat de kwaliteiten en interesses van mannen en vrouwen verschillend zijn, terwijl de verschillen tussen mannen of vrouwen onderling vaak véél groter zijn dan de verschillen tussen de seksen.”

Veelvoorkomende stereotypen zijn dat vrouwen verzorgend, coöperatief en ondersteunend zijn en mannen ambitieus, zelfverzekerd en daadkrachtig. “Zulke hardnekkige rollen stammen uit een tijd waarin mannen werkten en vrouwen het huishouden deden. Die taakverdeling verandert zo langzamerhand, maar de stereotypen veranderen niet even snel mee. In onze werkcultuur worden stereotiepe mannelijke eigenschappen, zoals dominantie, nog steeds het meest gewaardeerd.”

Nog steeds traditionele verdeling
Derks vind het belangrijk om aanvullend op het onderzoek dat ongelijke kansen tussen mannen en vrouwen aantoont, te onderzoeken waaróm mannen en vrouwen hun werk- en zorgtaken nog steeds op zo’n traditionele manier verdelen. “Samen met mijn team van promovendi onderzoek ik hoe verstrekkend de gevolgen van de heersende verwachtingen van mannen en vrouwen zijn. Ik wil laten zien dat niet iedereen gelijke kansen heeft, ook al denken we dat wel graag over onze moderne samenleving.”

Gevolgen van stereotypering
Uit Derks’ onderzoek blijkt dat negatieve stereotypering van vrouwen de solidariteit van vrouwen onderling kan ondermijnen. “Om succesvol te zijn moeten vrouwen zich namelijk aanpassen aan stereotiepe mannelijke eigenschappen, die met leiderschap worden geassocieerd. In plaats van vervolgens te stellen dat de stereotiepe denkbeelden over vrouwen helemaal niet kloppen, dragen sommige vrouwen uit dat zij de uitzondering zijn die de regel bevestigt. Hiermee zetten ze zich af tegen andere vrouwen, en daarmee houden ze het stereotype zelf in stand.”

Zo’n ‘Queen Bee’ houding wordt professioneel gewaardeerd. “Een vrouw die zegt: “Het is mij gelukt om hier te komen, dus andere vrouwen zullen wel niet hard genoeg werken”, legitimeert het gegeven dat er in onze samenleving minder vrouwen dan mannen in de top werkzaam zijn, en dat wordt over het algemeen prettig gevonden.”

“Vrouwen die zich openlijk afvragen waarom er zo weinig vrouwen in de top van het bedrijfsleven zijn en zeggen: “Ik wil dat veranderen”, worden door een potentiële werkgever sneller als minder geschikt gezien. Deze vrouwen leggen de vinger op de zere plek: een oneerlijk systeem.”

“En tot slot voelt een vrouw zich veel vaker schuldig dan een man over het combineren van werk en een gezinsleven. Dit schuldgevoel kan een van de redenen zijn waarom vrouwen nog steeds minder werken dan mannen – we associëren zorgtaken met vrouwen en werktaken met mannen.”

Derks hoort vaak dat vrouwen het gewoon leuker vinden om thuis te blijven en meer tijd te besteden aan het gezin. Maar de vraag is: is dit een roeping voor vrouwen, of neemt de vrouw meer zorgtaken op zich omdat het van haar verwacht wordt? “Een tekenend voorbeeld: als een kind ziek is, wordt de moeder door de opvang of basisschool gebeld. En vanuit dat soort maatschappelijke automatismen ontstaat natuurlijk een patroon.”

Genderstereotypes ook lastig voor mannen
In relaties waar de vrouw professioneel succesvoller is dan de man, worden zowel de man als de vrouw daarop aangekeken, vertelt Derks. “Mensen vinden de man in zo’n relatie al gauw een sukkel, en de vrouw een ijzig type.” In haar volgende onderzoek wil ze de ervaringen van mannen graag verder onderzoeken. “Ik hoor steeds vaker dat ook mannen zich niet vrij voelen in hun keuzes, bijvoorbeeld als het gaat om parttime werken.”

Zelf opkomen tegen stereotypen
Volgens Derks is het allereerst belangrijk dat stereotypen een bespreekbaar thema wordt en blijft binnen organisaties. Vervolgens van groot belang: elkaar steunen in alle lagen van de organisatie in het vervullen van niet-stereotiepe rollen. “Mannen worden nu bijvoorbeeld nog nauwelijks aangesproken op het combineren van werk en een gezinsleven. Vraag een mannelijke collega ook eens: “Hoe doe jij dat nou, zoveel werken, en er ook nog voor zorgen dat je je kinderen ziet?””

Verder vindt Derks dat de overheid ook veel kan doen in de bestrijding van stereotypen. “Door middel van een vaderschapsverlof draag je als maatschappij bijvoorbeeld uit dat je de zorgrol van de vader belangrijk vindt. En door het percentage vrouwen in hogere posities te verhogen, zorg je ervoor dat kwaliteit en succes losgekoppeld worden van mannelijkheid. Meerdere onderzoeken tonen aan dat zodra het aantal mannen en vrouwen binnen alle niveaus van een organisatie gelijkmatig is verdeeld, seksestereotypen minder effect hebben. Om dit op korte termijn te bereiken heb je een krachtig middel nodig: quota.”

 

Klik hier voor het oorspronkelijke artikel van de NRC

 

About The Author

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

magazine for professional women

NIET OVER LIEFDE, MODE, STERREN, ZIEKTES & KIDS

Meld je aan!



Advertentie

Zijbalk ad

Schrijf je in voor SheNews. Kosteloos

Informatie, tips, nieuws en wetenswaardigheden voor professionele vrouwen.



You have Successfully Subscribed!